این مطلب به بررسی جامع ساختار، عملکرد و انواع فیلترهای دیسکی در فرآیند تصفیه آب میپردازد. فیلترهای دیسکی به عنوان یکی از کارآمدترین روشها برای حذف ذرات معلق، شن و ماسه در مصارف خانگی، صنعتی و کشاورزی شناخته میشوند که با مکانیسم فیلتراسیون سطحی و عمقی، راندمان بالایی را ارائه میدهند.
یکی از بهترین و مطمئنترین روشهای حذف ذرات معلق، ذرات ریز و شن و ماسه از آب، استفاده از فیلتر دیسکی است. این تجهیزات کارآمد، از کوچکترین مصارف خانگی گرفته تا پروژههای بزرگ صنعتی و به ویژه در سیستمهای آبیاری و صنایع کشاورزی، کاربرد گستردهای دارند.
ساختار داخلی این فیلترها از تعدادی دیسک شیاردار تشکیل شده است که به صورت کاملاً فشرده و متراکم روی یکدیگر قرار گرفتهاند.
زمانی که آب حاوی ذرات معلق وارد فیلتر میشود و میخواهد از روی دیسکها عبور کند، فرآیند جداسازی در دو سطح انجام میشود:
1- فیلتراسیون سطحی: بخشی از ذرات درشت روی سطح بیرونی دیسکها به دام میافتند.
2- فیلتراسیون عمقی: ذرات ریزتر درون شیارهای فشرده بین دیسکها گیر میکنند.
مزیت: فیلتر دیسکی به دلیل دارا بودن همزمان فیلتراسیون سطحی و عمقی، ظرفیت جذب بسیار بالاتری نسبت به فیلترهای توری (که فقط فیلتراسیون سطحی دارند) دارد. در نهایت، آب با عبور از این شیارها کاملاً شفاف شده، از مرکز دیسکها به سمت پورت خروجی هدایت میشود.
فیلترهای دیسکی پس از مدتی فعالیت، به دلیل تجمع ذرات دچار گرفتگی میشوند که این امر باعث افت فشار آب خواهد شد. هر زمان اختلاف فشار آب ورودی و خروجی به ۰.۵ بار رسید، زمان شستشوی کارتریج فرا رسیده است.
به طور کلی، فیلترهای دیسکی بر اساس نحوه شستشو به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
در این مدلها، اپراتور باید جریان آب را قطع کرده، بدنه فیلتر را باز کند، کارتریج را خارج کرده و پس از شستشوی دستی، آن را مجدداً در جای خود قرار دهد.
در ساختار این فیلترها یک جک یا فنر تعبیه شده است. با تغییر جهت جریان آب، دیسکها به صورت خودکار از هم باز میشوند. سپس آب از لوله مرکزی به دیسکها پاشیده شده، تمام کثیفیها را خارج میکند و فیلتر بدون نیاز به دخالت دست، مجدداً وارد مدار میشود.
دقت فیلتراسیون، مهمترین فاکتور در انتخاب یک فیلتر دیسکی است که با دو واحد میکرون و مش بیان میشود:
- میکرون (Micron): نشاندهنده اندازه حفرههای فیلتر است. هرچه این عدد پایینتر باشد، دقت فیلتراسیون بالاتر است.
- مش (Mesh): نشاندهنده تعداد حفرهها در هر اینچ طول فیلتر است. برخلاف میکرون، هرچه عدد مش بالاتر باشد، دقت فیلتراسیون بیشتر است.
مثال متداول: یکی از پرکاربردترین سایزها در تصفیه آب، مش ۱۲۰ است که معادل ۱۲۵ میکرون (در فیلترهای دیسکی معمولاً ۱۳۰ میکرون در نظر گرفته میشود) است و برای جدا کردن شن و ماسه کاملاً ایدهآل است. برای تبدیل این دو واحد به یکدیگر، جداول استاندارد مهندسی وجود دارد.
- سایزهای کوچک (فیلترهای مینی یا Y type): در سایزهای ، ، و اینچ تولید میشوند و ساختار بسیار سادهای دارند.
- سایزهای متوسط (فیلترهای بلند یا سوپر): در سایزهای و اینچ تولید میشوند. این مدلها به دلیل بدنه بلندتر، سطح فیلتراسیون و ظرفیت دبی بسیار بالاتری دارند و بدنه آنها معمولاً از جنس پلیآمید همراه با یک کمربند فلزی استیل جهت آببندی ساخته میشود.
- فیلترهای دوبل: به دلیل دبی بسیار بالا، به صورت دوبل (دو کارتریج روبهروی هم) طراحی میشوند تا بتوانند حجم آب را از خود عبور داده و تصفیه کنند.
- پکیج فیلتراسیون: برای دبیهای بالاتر، از پکیجهای فیلتراسیون استفاده میشود.
در پروژههای بزرگ، چند فیلتر دیسکی به صورت موازی در کنار هم قرار میگیرند. اجزای اصلی این پکیجها عبارتند از:
- کلکتور آب ورودی و خروجی
- فیلترهای دیسکی موازی
- شیرهای هیدرولیکی (برای تغییر جهت جریان)
- کلکتور تخلیه آب بکواش
- سیستم کنترلر هوشمند
نحوه عملکرد سیستم خودکار: کنترلر بر اساس "افت فشار" یا "زمانبندی مشخص" یا "با فرمان دستی"، فرمان بکواش را صادر میکند. فیلترها تکبهتک (مثلاً هر کدام به مدت ۹۰ ثانیه) وارد فرآیند شستشو میشوند. این روش باعث میشود که جریان آب خروجی سیستم در حین شستشو هرگز قطع نشود. (امکان طراحی این سیستم با شیرهای دستی برای کاهش هزینهها نیز وجود دارد).
1- شیرهای ورودی و خروجی را ببندید.
2- درپوش کانکشن تخلیه در پایین فیلتر را باز کنید تا آب داخل آن خالی شود (این آپشن برای تخلیه آب در زمستان جهت جلوگیری از یخزدگی نیز کاربرد دارد).
3- درپوش اصلی فیلتر را بچرخانید و باز کنید.
4- کارتریج را خارج کرده و مهره بالای آن را کمی شل کنید تا دیسکها از هم فاصله بگیرند.
5- دیسکها را با آب و یک برس نرم تمیز کنید.
6- مهره را مجدداً سفت کرده، کارتریج را جا بزنید و درپوش را ببندید.
1- شیرهای ورودی و خروجی را ببندید.
2- کمربند فلزی استیل را باز کنید تا به محفظه دسترسی پیدا کنید.
3- کارتریج را خارج کنید (این فیلترها دارای قطعهای مشکی در وسط برای جلوگیری از لغزش دیسکها هستند).
4- مهره بالای کارتریج را شل کنید تا دیسکها باز شوند و آنها را بشویید.
5- پس از سفت کردن مهره و بستن فیلتر، حتماً از شیر هواگیری بالای فیلتر استفاده کنید. تخلیه هوای محبوس شده در بالای فیلتر بسیار مهم است؛ زیرا وجود هوا مانع از استفاده از تمام سطح فیلتراسیون میشود.
در فیلترهای دیسکی بلند، قطعهای پروانهای شکل به نام هلیکس تعبیه شده است. این قطعه باعث ایجاد جریان گردابهای و نیروی گریز از مرکز در آب ورودی میشود. در نتیجه، ذرات درشتتر پیش از رسیدن به دیسکها، به دلیل وزن خود ته-نشین میشوند. این تکنولوژی مانع از گرفتگی سریع دیسکها شده و فواصل زمانی بین دو بکواش را طولانیتر میکند.
- توجه به جهت جریان (فلش روی بدنه): روی بدنه این فیلترها دو فلش راهنما وجود دارد؛ یکی برای حالت توری (Screen) و دیگری برای حالت دیسکی (Disc). به دلیل اینکه این دو فلش خلاف جهت هم هستند، هنگام استفاده از فیلتر دیسکی حتماً و فقط باید به فلش Disc توجه کنید. نصب برعکس، عملکرد فیلتر را مختل میکند. (لازم به ذکر است موقعیت افقی یا عمودی فیلتر تاثیری در کارکرد آن ندارد).
- مراقب گم شدن دیسکها باشید: هنگام شستشوی دستی، مهره کارتریج را فقط شل کنید و اجازه ندهید دیسکها کاملاً از میله خارج و پراکنده شوند. اگر حتی یک دیسک گم شود، دیسکهای دیگر به خوبی روی هم فشرده نمیشوند و دقت فیلتراسیون به شدت افت میکند.
- عدم کارایی در آبهای چرب: فیلتر دیسکی برای آبهای حاوی روغن و چربی اصلاً مناسب نیست؛ چرا که چربی بین شیارها رسوب کرده و با شستشوی عادی پاک نمیشود. برای آبهای چرب، فیلترهای توری گزینه بهتری هستند.
- ممنوعیت استفاده مستقیم برای آبهای جلبکدار: جلبکها به سرعت سطح دیسکها را پوشانده و فیلتر را کاملاً دچار گرفتگی میکنند. اگر آب ورودی جلبک دارد، حتماً قبل از فیلتر دیسکی، از یک فیلتر شنی یا فیلتر مولتیمدیا به عنوان پیشتصفیه استفاده کنید.
پشتیبانی واتساپ
☎ تماس با ما
نظرات